መጠየቅ ያለበት ጥያቄ፡ የእግዚአብሔር ቃል ተፈጠረ? በዚህ አስፈላጊ ጉዳይ ላይ ብዙ ውይይት ተደርጓል። ሁለት ገጽታዎች አሉ፡ የእግዚአብሄር ቃል ተፈጠረ የሚል ቡድን እና የእግዚአብሔር ቃል ዘላለማዊ እና ያልተፈጠረ ነው የሚል ወገን። ስለዚህ ጠቃሚ ጉዳይ ቁርኣንና ሐዲሥ ምን እንደሚሉ እንመልከት።

"አልረሕማን ቁርኣንን ያስተማረው ሰውን ፈጠረ" (ራህማን 55፡1-3) እግዚአብሔር በእውቀቱና በፍጥረቱ መካከል ያለውን ልዩነት አድርጓል። ቁርኣንን አስተላልፏል ሰውም ፍጡር ነው። እውቀቱ አልተፈጠረም።

ቁርኣን የአላህ ቃል ወሰን የሌለው መሆኑን አረጋግጧል፡- “በላቸው፡- ባሕሩ የጌታዬን ቃል ለመጻፍ (ለመጻፍ) በቀለም ቢሆን ኖሮ፣ የጌታዬ ቃል ከማለቁ በፊት ባሕሩ ባለቅ ነበር፣ እኛ ብንመጣም እንኳ። ልክ እንደ ማሟያ” (አል-ከህፍ 18፡109)። በተጨማሪም ቁርዓን እንዲህ ይላል፡- “በምድር ላይ ያሉት ዛፎች ብእሮች ቢሆኑና ባሕሩም (ቀለም ቢሆን) ከዚያም በሰባት [ተጨማሪ] ባሕሮች ቢሞሉ የአላህ ቃል ባላለቀች ነበር። አላህም አሸናፊ ጥበበኛ ነው።” (ሉቅማን 31፡27)። ቃላቱ ወሰን የለሽ ናቸው። እግዚአብሔር የፈጠረው ባሕር ለመጻፍ ቀለም፣ ዛፎቹም እስክሪብቶች ቢሆኑ፣ የባሕር ቀለምና የብዕር ጫካዎች በጠፉ ነበር፣ የእግዚአብሔር ቃል ግን አይጠፋም ነበር።

“ከውላ በንት ሃኪም እንደተዘገበው የአላህ መልእክተኛ (ሶ.ዐ.ወ) እንዲህ ሲሉ ሰምቻቸዋለሁ፡- አንድ ቤት የገባ ሰው፡- እኔ ፍጹም በሆነው የአላህ ቃል ከክፉ እጠበቃለሁ። የፈጠረውን. ያንን ቤት እስካልወጣ ድረስ ምንም አይጎዳውም።” (ሙስሊም 2708 ዘግበውታል)።

አቡ ሁረይራህ (ረዲየላሁ ዐንሁማ) እንደተናገሩት ነቢዩ (ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም) እንዲህ ብለዋል፡- የአላህ ቃል በሌሎች ቃላቶች ላይ ያለው በጎነት ልክ እንደ አላህ ችሮታ ነው። ፍጡራኑ ሁሉ።” አሕመድ (3/390)፣ አቡ ዳውድ (4734) እና ቲርሚዚ (2925) ዘግበውታል።

ይህ ሐዲስ የአላህ ቃል እንዳልተፈጠረ ከሁለት አቅጣጫዎች ማስረጃዎችን ያካትታል፡-

የመጀመሪያው የእግዚአብሔር ቃል እና ሌሎች ቃላቶች - ወይ የእግዚአብሔር ቃል, ባህሪው በሆነው, ወይም በተፈጠሩት ቃላት መካከል ያለውን ልዩነት መለየት ነው, እነሱም የእግዚአብሔር ፍጥረት ናቸው. የባህሪያቱን ገለጻ ለራሱ ጨመረ እና ከሌሎች ቃላቶች ሁሉ ለየ። ሁሉም ቃላቶች ከተፈጠሩ, መለየት አያስፈልግም ነበር.

ሁለተኛው የእግዚአብሔርን ቃል እና የሌሎችን ቃል ለምሳሌ በእግዚአብሔርና በሰዎች መካከል ያለውን ልዩነት መለየት ነው።

የእግዚአብሔር ቃል ከተፈጠረ ከሁለት ባህሪያቱ አንዱ አለው ማለት ምክንያታዊ ነው፡- አንደኛ፡ በእግዚአብሔር ውስጥ ያለ ፍጡር መሆን። ሁለተኛ ከእግዚአብሔር መለየት። እና ሁለቱም ጉዳዮች ልክ አይደሉም።

የመጀመሪያው ፍጡር የፈጣሪ አካል እንዲሆን ይጠይቃል ይህም ልክ ያልሆነ ነው። እግዚአብሔር ያለ ፍጥረቱ ሊኖር ይችላል። በሁለተኛው ውስጥ, ባህሪው ከእግዚአብሔር ጋር እንጂ ያለ እሱ አይደለም, ይህም ማለት እግዚአብሔር የመናገር ችሎታ ስለሌለው የንግግርን ባህሪ ከልዑል አምላክ ማቋረጥ አስፈላጊ ነው. ይህ ደግሞ በግልጽ ልክ ያልሆነ ነው።

እግዚአብሔር ራሱን የሚገልጽ ቃላትን ሲሰጥ ቃሉ አልተፈጠረም ነበር; ቃላቶቹ ለራሱ ባህሪያት ናቸውና፤ እርሱም አልተፈጠረም።

እዚህ ላይ ስለ ኢሳ አል-መሲህ (ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም) የአላህ ቃል ልንናገር ይገባናል፡ “(እናም) መላእክቶች እንዳሉት፡- መርየም ሆይ አላህ ከእርሱ በሆነ ቃል ያበስርሻል። ስሙ አልመሲሕ የመርየም ልጅ ዒሳ በቅርቢቱም ሆነ በመጨረሻይቱ ዓለም ከእነዚያም ከተቃረቡት የተከበረ ነው።” (አል-ኢምራን 3፡45-46)። “የመርየም ልጅ ዒሳ አል-መሲህ የአላህ መልእክተኛ ነው። ቃሉም ወደ መርየም ተደርሷል። ከእርሱም የሆነ መንፈስ ተሰጥቷል።” (ሴቶች 4፡171)። በእነዚህ ክፍሎች ውስጥ፣ የእግዚአብሔር ቃል የተፈጠረ ነው ወይስ ዘላለማዊ?

ቁርኣኑም እንዲህ ይላል፡- “እርሱም በጓዳው ውስጥ ለሶላት ቆሞ ሳለ መላእክት ጠሩት፡- «አላህ በዩሐንስ ያበስርሃል ከአላህ ዘንድ የሆነን ቃል የሚያረጋግጥና [ማንም ይሆናል? የተከበረ፣ [ከሴቶች] የተራቀ፣ ከመልካሞቹም ነቢይ ነው።” (አል-ኢምራን 3፡39)። አል-ተፊስር አል-ሙያሲር ማብራሪያ ይህንን አንቀጽ ሲያብራራ “እርሱም በጓዳ ውስጥ ለሶላት ቆሞ ሲጸልይ መላእክት ጠሩት፡- አላህ ያብስህ ዘንድ አብስረህ ያበስርሃል፣ እመኑም በአላህ ቃል - ኢሳ ኢብኑ መርየም. ከእግዚአብሔር (የእግዚአብሔር ቃል) የሆነው እና ያህያ በእርሱ ያመነው ቃል ኢሳ አል-መሲህ (ሰላም በእኛ ላይ ይሁን) ነው…” ያህያ ስለ እርሱ ለመስበክ እና ለእርሱ መንገድ ለማዘጋጀት ወደ ዓለም መጣ።

እነዚህን ሁሉ ማስረጃዎች ስንመለከት የእግዚአብሔር ቃል እንዳልተፈጠረ ግልጽ ነው። ቁርኣን እንደሚለው፡- “አላህ ከእርሱ የሆነን ቃል ስሙ አልመሲሕ ዒሳ የመርየም ልጅ በሆነው ያበስራልሃል። ዘላለማዊው የእግዚአብሔር ቃል (ኢየሱስ ክርስቶስ) ኢሳ አል-ማሲህ (ሰላሙ በእኛ ላይ ይሁን) ተብሎ ተጠርቷል። ክርስቶስ (ሰላሙ በእኛ ላይ ይሁን) ፍጡር ከሆነ እርሱን እንደ እግዚአብሔር ቃል በመግለጽ መለየት አያስፈልግም። የእግዚአብሔር ቃል የእግዚአብሔር ባህሪያት አሉት; የእግዚአብሔር ቃል (ክርስቶስ ሰላሙ በእኛ ላይ ይሁን) ፍጡር አይደለም እና አልተፈጠረም። እግዚአብሔር ይህን ቃል ገልጾ ከሌሎቹ ሁሉ ለየው።